PANTEON / RECENZJE / FELIETONY / INNE / [RECENZJA] Przebudzenie

[RECENZJA] Przebudzenie

Przebudzenie to wydana w tym roku debiutancka powieść Łukasza Ignatowa, urban fantasy utrzymane w klimacie horroru. Śledzimy losy Sawyera, pozornie zwyczajnego młodego faceta, spędzającego dni głównie na imprezowaniu i graniu w gry komputerowe, który – jak to zwykle bywa – okazuje się być zdecydowanie niezwyczajny. W związku z nękającą go tajemnicą z przeszłości, niepokojącymi teraźniejszymi wydarzeniami oraz niespodziewanym zagrożeniem, które spada na jego najbliższych, nasz bohater zostaje wplątany w serię niefortunnych zdarzeń, dowiaduje się prawdy o sobie oraz otaczającej go rzeczywistości i staje się jedyną nadzieją świata na ratunek.

Fabuła jest prosta – typowe zero-to-hero oraz walka z pradawnym, mistycznym złem – i wybitnie nieoryginalna. Wykorzystane klisze i motywy przerobiono już tysiące razy, tu nie są one w żaden sposób urozmaicone czy zaskakująco podane. Większość przedstawionych wydarzeń można przewidzieć po pierwszych kilkunastu stronach, a wszelkie tajemnice i potencjalne plot twisty były tak przejrzyste i oczywiste, że trzeba by naprawdę się postarać, żeby momentalnie ich nie przejrzeć. Akcja i poszczególne wydarzenia rozwijają się szybko, przystając tylko co jakiś czas dla zaczerpnięcia oddechu, po czym dalej lecą przed siebie, nie oglądając się na takie szczegóły jak sens czy prawdopodobieństwo.

Całość mocno kojarzy mi się z formułą cRPGa. Protagonista zaczyna jako słaby, niedoświadczony random, po czym stopniowo zdobywa nowe umiejętności, odblokowuje specjalne bronie i opcje, wykonuje masę side-questów, żeby w końcu dotrzeć do final bossa, z którym stacza widowiskową walkę. To zresztą nie jedyna cecha powieści, przez którą przypomina ona grę, co szczególnie dobrze widać w scenach akcji. Pojedynki wyglądają jak żywcem przeniesione na kartki prosto z jakiejś bijatyki czy jRPGa, są niezwykle dynamiczne, mają ogromny rozmach i całkowicie ignorują prawa fizyki. To podlane jest dodatkowo potworną sztampą i patosem, który przywodzi na myśl napuszone anime z gatunku shounen.

 

Fizyka nie jest zresztą jedynym, czego tu brakuje. Postacie zachowują się nienaturalnie, ich działania często nie mają najmniejszego sensu, a tego, co im się przytrafia, nie można uzasadnić inaczej niż „imperatyw narracyjny tego chciał”. Prowadzi to do jednego z najbardziej fejspalmogennych doświadczeń tego roku.

Jednym z największych problemów Przebudzenia są bohaterowie. Teoretycznie wszyscy są dorosłymi ludźmi, wystarczy jednak spędzić z nimi parę minut, żeby odkryć, że mają mentalność czternastolatka z buzującymi hormonami – jest to nawet podkreślane przez samego Autora, który często używa w stosunku do nich słowa „chłopak” czy „dziewczyna”. Większość postaci, z Sawyerem na czele, charakteryzuje się poczuciem humoru na poziomie stereotypowego, pryszczatego gimnazjalisty krztuszącego się ze śmiechu na dźwięk słowa „członek”, do tego ich głównym zajęciem jest rzucanie żarcikami i tekstami na podobnym poziomie, niezależnie od okoliczności. Pasuje to do całości jak wół do karety, bo dzięki temu otrzymujemy takie kwiatki, jak królowa Piekła mówiąca z rozbawieniem „wyluzuj się, bo ci gumka w majtkach pęknie”. I tak kilka razy na stronę. Chęć zabłyśnięcia najlepszym one-linerem wydaje się być zresztą siłą napędową bohaterów, bo często jest to dla nich ważniejsze, niż, powiedziemy, przetrwanie. W połączeniu z faktem, że 90% pojawiających się tu postaci ma inteligencję średnio rozgarniętej rozwielitki, można się zastanawiać, jakim cudem nie pozabijali się przypadkiem już na pierwszej stronie. Co, warto dodać, nie byłoby takim złym pomysłem, bo nie sądzę, żeby ktokolwiek szczególnie za nimi rozpaczał.

Wszyscy są napisani tragicznie, niesamowicie płascy, z zestawem powtarzających się cech zamiast charakterów i przy tym kompletnie antypatyczni. Jedną z największych porażek jest sam protagonista, czyli jedna z największych Mary Sue, jakie miałam okazję oglądać w ostatnim czasie – jest, oczywiście, Wybrańcem przez duże W, w ciągu trwania fabuły zyskuje multum OP mocy i umiejętności, a każda niebezpieczna sytuacja kończy się dla niego korzystnie, bynajmniej nie dzięki niemu. Imperatyw prowadzi go za rączkę przez wszystkie zagrożenia, obficie zasypując prezentami – tu dostanie magiczne pistolety, tu magiczny miecz, tutaj kij bo, którym nauczy się posługiwać w ciągu pięciu minut. W przerwach między ociekaniem perfekcją heros uraczy nas garścią suchych żartów czy obelżywych uwag (bo nie ma to jak dzielny bohater-rasista). Jeszcze słabiej, o ile to możliwe, wygląda kwestia postaci kobiecych. Jest ich tu zaskakująco dużo, co jednak w najmniejszym stopniu nie przekłada się na jakość.

Praktycznie wszystkie wyglądają jak wycięte z modelu, mają takie same charaktery i wpasowują się idealnie w wyświechtaną filmową kliszę, w której kobieta przedstawiana jako zaradna i tak nie jest w stanie zrobić niczego bez pomocy mężczyzny. Nie powinno to dziwić, skoro, jak już wspominałam, wszystkie postacie wypadają tu tak marnie – w przypadku pań dochodzi jeszcze jeden minus. Właściwie jedyną ich rolą jest wyglądanie seksownie i podobanie się facetom, co wiąże się z tym, że większość poświęconym im opisom to powtarzające się co chwilę opisy ich ciał, które po jakimś czasie można już wykuć na pamięć. Jest to tak podkreślane, że (spoiler niemający większego wpływu na fabułę) nie oszczędza się nawet kotki głównego bohatera. Bez żadnego sensownego wyjaśnienia fabularnego zostaje ona zmieniona w kobietę, coby nasz dzielny gieroj miał z kim się zabawiać. Tak, mamy tu scenę zbliżenia między facetem a zamienioną w człowieka kotką, której zwierzęce cechy są co chwilę podkreślane przez narratora. Stare internetowe porzekadło mówi, że każdemu jego porno, więc nie będę oceniać.

Przy tak beznadziejnie skonstruowanych, niedających się lubić protagonistach aż chciałoby się kibicować ich przeciwnikom, ale niestety, tutaj to nie możliwe – antagoniści napisani są jeszcze gorzej, chociaż nie boli to aż tak bardzo, ponieważ nie musimy spędzać z nimi każdej chwili w książce. Chciałabym przyrównać ich do villainów znanych z filmów Disneya, ale byłoby to porównanie krzywdzące dla tych drugich. W animacjach tej wytwórni złoczyńcy mieli jakieś motywacje, plany, przynajmniej ślad intelektu, a także – jeśli tego zabrakło – urok. W debiucie Pana Ignatowa nie uświadczymy u nich żadnej z tych rzeczy. Są tak płascy, że nawet określenie „wycięci z kartonu” nie oddałoby absolutnego braku głębi, jakim się charakteryzują; nie mają żadnych motywów, są źli „bo tak”. Do tego zdają się być personifikacją prześmiewczych stereotypów, śmieją się złowieszczo i szaleńczo, nie wykazują żadnych ludzkich cech, a w wolnym czasie zapewne kopią szczeniaczki i topią małe żółte kaczuszki. To prawdopodobne.

Świat przedstawiony jest niespójny, nieoryginalny i nieciekawy. Oprócz zwyczajnego, ziemskiego wymiaru odwiedzamy między innymi Piekło czy świat demonów, ale żadne z nich nie jest ukazane w jakkolwiek interesujący czy świeży sposób, opiera się raczej na podstawowych skojarzeniach i motywach. Potwory i insze kreatury, które w założeniu miały budzić grozę, przyprawiają jedynie o ziewanie swoim wyświechtanym designem i kompletnym brakiem zagrożenia, jaki wprowadzają. Osoby oglądające Supernatural odnajdą sporo analogii do tamtejszego uniwersum, czy to w zasadzie funkcjonowania Nieba, czy „pożyczeniu” Devil’s Trapów, powszechnie używanych w serialu, tutaj wyglądających i działających identycznie. Nie jest to zresztą jedyna rzecz, która do książki wpadła skądś indziej. Widzicie, Przebudzenie przedstawiło całkiem intrygującą koncepcję magii oraz jej użytkowników.

Wprowadziło elementalistów (korzystających z mocy żywiołów i posługujących się tajemniczo brzmiącymi glifami i sygnetami) oraz mesmerów (tworzących iluzję i mantry, pozwalające im na szybkie rzucanie zaklęć) – jeśli te krótkie opisy kojarzą się Wam z wyjętymi z jakiejś gry, to gratuluję, zgadliście! Inwencji Pana Ignatowa w tym nie ma, pomysł został żywcem zerżnięty z serii Guild Wars, a Autor nie pokwapił się nawet, żeby cokolwiek zmienić. Naprawdę nie jestem w stanie pojąć, jak ktoś pretendujący do miana pisarza może w tak chamski sposób wykorzystać czyjąś pracę i udawać, że to jego własność. Ba, powiedziałabym nawet, że fascynuje mnie to. Jak ktoś może zrobić coś takiego, po czym uznać, że – co? Nikt tego nie zauważy? Zwyczajne obrażanie inteligencji czytelników, ot. Aż zaczynam się zastanawiać, czy w książce nie ma aby więcej tak bezczelnie ukradzionych pomysłów, których po prostu nie wyłapałam. Nie zdziwiłabym się.

Słabo, straszliwie słabo wypada też warstwa językowa. Książka napisana jest niewprawnie, z mocno kulejącym warsztatem i ubogim słownictwem. Notorycznie powtarzane są tu te same pojęcia i wyrażenia, zwłaszcza w opisach zachowania bohaterów. Literówek się nie dopatrzyłam, za to co jakiś czas trafia się błąd w zapisie dialogu tudzież niezgrabnie zbudowane zdanie. Zdarza się za to sporo wpadek merytorycznych oraz braków w researchu, dzięki którym możemy, na przykład, podziwiać używanie systemu metrycznego w Stanach Zjednoczonych.

Naprawdę starałam się znaleźć jasne strony tej powieści, jakieś plusy, które nie utonęły w morzu słabizny. Jedynym, co przyszło mi na myśl, może być fakt, że akcja jest bez wątpienia wartka, więc przynajmniej z nudów nie można zejść przy czytaniu. Chociaż przyznaję, w momentach, kiedy postacie popisywały się swoją, ekhem, elokwencją w czasie dyskusji, zejście z nudów nie wydawało się wcale takim przerażającym losem.

Podsumowując, Przebudzenie to książka tragicznie wręcz słaba. Fabuła jest naciągana, nieoryginalna, przewidywalna, w dodatku sklejona z klisz. Bohaterowie są płascy, pozbawieni charakteru i zachowujący się jak banda dzieciaków – na przeciw nim stają najbardziej przerysowani i godni pożałowania złoczyńcy ostatnich lat. To wszystko podlane jest pretensjonalnością niczym ze słabego anime oraz ogromną ilością idiotyzmów fabularnych czy błędów merytorycznych. Do tego wszystkiego dochodzi bezczelne kopiowanie pomysłów innych i słaby warsztat Autora, przez który czytanie idzie naprawdę opornie.

Jeśli Autor popracuje nad pisaniem, przestanie przywłaszczać sobie czyjeś prace i poświęci więcej czasu na przemyślenie fabuły, a mniej na opisywanie kobiecych kształtów co dwie strony, to może z kolejnej części wyjdzie coś zjadliwego. Może.

AUTOR Sida

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *